Khoản 10 điều 4 luật doanh nghiệp 2020

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, doanh nghiệp đóng vai trò là động lực chủ chốt thúc đẩy sự tăng trưởng GDP và tạo ra việc làm cho người lao động. Để thiết lập một hành lang pháp lý minh bạch, an toàn và bình đẳng cho các chủ thể kinh doanh, Nhà nước đã ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đồng bộ, trong đó Luật Doanh nghiệp năm 2020 là nền tảng cốt lõi nhất. Đối với các nhà đầu tư, startup và nhà quản trị, việc thấu hiểu tường tận khái niệm pháp lý về thực thể này là bước đi khởi đầu bắt buộc nhằm hạn chế tối đa các rủi ro tranh chấp trong tương lai. Bài viết này từ đội ngũ chuyên gia luật của Meta Law sẽ tập trung mổ xẻ chi tiết khoản 10 điều 4 luật doanh nghiệp 2020 để làm sáng tỏ bản chất kinh tế và pháp lý của tổ chức kinh doanh.

Nội dung chi tiết khoản 10 điều 4 luật doanh nghiệp 2020

Khái niệm và định nghĩa gốc về doanh nghiệp

Theo quy định nguyên văn tại khoản 10 điều 4 luật doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp được định nghĩa là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh. Đây là bộ quy chuẩn pháp lý tối thiểu và bắt buộc để phân biệt một doanh nghiệp hợp pháp với các tổ chức chính trị, xã hội, đoàn thể hoặc các nhóm kinh doanh tự phát không có tư cách pháp lý rõ ràng.

Định nghĩa này cho thấy cơ quan lập pháp đã chuẩn hóa các yếu tố cấu thành cấu trúc của một thực thể kinh tế. Để một tổ chức được thừa nhận là doanh nghiệp, thực thể đó phải đáp ứng đồng thời và trọn vẹn bốn đặc điểm cốt lõi bao gồm: tính tổ chức chặt chẽ, tài sản độc lập, danh tính pháp lý riêng biệt thông qua tên gọi, trụ sở cố định và quan trọng nhất là mục tiêu sinh lời thông qua hoạt động thương mại.

Bốn tiêu chí bắt buộc cấu thành doanh nghiệp theo luật định

Tiêu chí thứ nhất là phải có tên riêng bằng tiếng Việt, có thể kèm theo tên bằng tiếng nước ngoài và tên viết tắt. Tên doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều cấm như không được trùng hoặc gây nhầm lẫn với các doanh nghiệp đã đăng ký trước đó trên phạm vi toàn quốc, không sử dụng từ ngữ vi phạm truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức của dân tộc.

Tiêu chí thứ hai là có tài sản độc lập. Tài sản của doanh nghiệp hình thành từ vốn góp của các thành viên, cổ đông hoặc vốn tự có của chủ doanh nghiệp tư nhân, kết hợp với tài sản tích lũy trong quá trình kinh doanh. Tài sản này phải được tách biệt hoàn toàn khỏi tài sản cá nhân của người chủ sở hữu để làm cơ sở thực hiện các nghĩa vụ tài chính và bảo đảm khả năng thanh toán độc lập đối với các khoản nợ của tổ chức.

Tiêu chí thứ ba là có trụ sở giao dịch hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam. Trụ sở chính phải là địa điểm định vị rõ ràng có địa chỉ chi tiết từ số nhà, ngách, hẻm, đường, phố hoặc thôn, xóm, xã, phường, thị trấn, quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Đặc biệt, luật cấm sử dụng căn hộ chung cư có chức năng chỉ để ở làm trụ sở giao dịch của doanh nghiệp.

Tiêu chí thứ tư là mục đích thành lập nhằm thực hiện hoạt động kinh doanh. Kinh doanh ở đây được hiểu là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình từ đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận kinh tế.

Phân biệt doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp Việt Nam

Bên cạnh khái niệm chung tại khoản 10 điều 4 luật doanh nghiệp 2020, cơ quan quản lý còn thực hiện phân loại chi tiết các cấu trúc sở hữu để áp dụng các biện pháp kiểm soát và ưu đãi phù hợp. Doanh nghiệp nhà nước theo sửa đổi mới nhất bao gồm các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần có quyền biểu quyết theo quy định cụ thể tại Điều 88. Sự thay đổi tỷ lệ nắm giữ này giúp Nhà nước kiểm soát chặt chẽ các nguồn lực công tại các ngành công nghiệp trọng điểm.

Ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam là thuật ngữ định danh mang tính lãnh thổ và quốc tịch pháp lý. Đây là tổ chức kinh tế được thành lập hoặc đăng ký thành lập tuân thủ toàn diện theo trình tự, thủ tục của pháp luật Việt Nam, đồng thời có trụ sở chính định vị cố định trên lãnh thổ Việt Nam. Mọi loại hình doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần của cá nhân trong nước nếu thỏa mãn hai điều kiện này đều thuộc khối doanh nghiệp Việt Nam.

Quy định về mã số doanh nghiệp theo pháp luật hiện hành

Bản chất pháp lý của mã số doanh nghiệp

Căn cứ theo nội dung tại Điều 29 Luật Doanh nghiệp 2020, mã số doanh nghiệp được định nghĩa là một dãy số tự nhiên được tạo ra một cách tự động bởi Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Dãy số này được cấp trực tiếp cho tổ chức kinh tế tại thời điểm hoàn tất thủ tục thành lập và được in trang trọng trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Mã số doanh nghiệp đóng vai trò như mã định danh cá nhân độc nhất của tổ chức trong suốt chu kỳ hoạt động. Mỗi doanh nghiệp chỉ được cấp duy nhất một mã số trong toàn bộ vòng đời của mình và tuyệt đối không bao giờ được sử dụng lại mã số này để cấp cho bất kỳ một chủ thể kinh doanh nào khác, ngay cả khi doanh nghiệp ban đầu đã giải thể hoặc phá sản.

Chức năng và ứng dụng thực tế của mã số định danh

Về mặt quản lý vĩ mô, mã số doanh nghiệp đồng thời chính là mã số thuế và mã số đơn vị tham gia bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp đó. Sự tích hợp “ba trong một” này là bước đột phá mang tính lịch sử trong công cuộc cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ Việt Nam, giúp loại bỏ hoàn toàn tình trạng chồng chéo dữ liệu giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế.

Trong quá trình vận hành thường nhật, mã số doanh nghiệp được ứng dụng bắt buộc trong các hoạt động sau:

• Khai báo và nộp các sắc thuế như thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất nhập khẩu vào ngân sách.
• Thực hiện các thủ tục hành chính tại cơ quan hải quan, cơ quan bảo hiểm, ủy ban nhân dân các cấp.
• Xác lập thông tin đối tác trong quá trình ký kết hợp đồng kinh tế, mở tài khoản thanh toán tại các ngân hàng thương mại.

Quy định về con dấu của doanh nghiệp từ góc nhìn thực tiễn

Hình thức và loại hình con dấu được chấp thuận

Điều 43 Luật Doanh nghiệp 2020 đã mang lại một cuộc cách mạng lớn về tư duy quản lý con dấu, cởi trói tư tưởng phong kiến về việc “sùng bái con dấu” của các thời kỳ trước. Hiện nay, dấu của doanh nghiệp được tồn tại dưới hai hình thức pháp lý có giá trị ngang nhau:

• Dấu được làm tại các cơ sở khắc dấu vật lý chuyên nghiệp theo phương pháp truyền thống.
• Dấu dưới hình thức chữ ký số (Token/Smartcard) tuân thủ theo các quy định nghiêm ngặt của pháp luật về giao dịch điện tử.

Quy định mang tính mở này cho phép doanh nghiệp chủ động lựa chọn phương thức xác thực giao dịch phù hợp với xu thế chuyển đổi số toàn cầu. Việc thừa nhận chữ ký số là công cụ pháp lý tương đương dấu đồng đã thúc đẩy mạnh mẽ thương mại điện tử phát triển.

Quyền tự quyết và nghĩa vụ quản lý con dấu

Luật hiện hành trao toàn quyền quyết định cho doanh nghiệp về loại dấu, số lượng, hình thức thiết kế cũng như nội dung thể hiện trên mặt con dấu của doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc các đơn vị trực thuộc khác. Doanh nghiệp không còn phải thực hiện thủ tục thông báo mẫu con dấu lên cơ quan đăng ký kinh doanh trước khi sử dụng như quy định cũ.

Tuy nhiên, quyền lợi luôn đi kèm với trách nhiệm. Việc quản lý, lưu giữ và bảo quản con dấu phải được thực hiện chặt chẽ theo các quy định được ghi nhận rõ ràng trong Điều lệ công ty hoặc quy chế nội bộ do Hội đồng thành viên, Hội đồng quản trị ban hành. Doanh nghiệp có nghĩa vụ sử dụng con dấu trong các giao dịch phát sinh đúng quy định để tránh nguy cơ lạm dụng gây thiệt hại tài sản.

Phân tích chi tiết 5 loại hình doanh nghiệp phổ biến tại Việt Nam

Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên

Đây là loại hình doanh nghiệp có cấu trúc nhân sự tương đối ổn định, phù hợp cho các mô hình kinh doanh quy mô vừa và lớn có sự tham gia góp vốn của các đối tác tin cậy. Số lượng thành viên góp vốn được giới hạn tối thiểu là 02 thành viên và tối đa không được vượt quá 50 thành viên, có thể bao gồm cả cá nhân và tổ chức kinh tế.

Đặc điểm pháp lý cốt lõi của loại hình này bao gồm:

• Chế độ trách nhiệm hữu hạn: Các thành viên chỉ phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ, nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn mà mình đã cam kết góp vào công ty.
• Tư cách pháp nhân: Công ty có tư cách pháp nhân độc lập hoàn toàn kể từ ngày được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
• Hạn chế huy động vốn cổ phần: Công ty không được quyền phát hành cổ phần để huy động vốn rộng rãi ngoài công chúng, trừ trường hợp thực hiện tái cấu trúc để chuyển đổi thành công ty cổ phần.
• Quyền phát hành trái phiếu: Được phép phát hành trái phiếu riêng lẻ để huy động vốn vay từ các tổ chức, cá nhân theo đúng trình tự pháp lý quy định tại Điều 128 và Điều 129.

Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

Công ty TNHH một thành viên là loại hình doanh nghiệp do một tổ chức hoặc một cá nhân duy nhất làm chủ sở hữu tối cao. Chủ sở hữu toàn quyền quyết định mọi vấn đề liên quan đến cơ cấu tổ chức, chiến lược kinh doanh và phân phối lợi nhuận sau thuế của công ty.

Mô hình này sở hữu những ưu điểm và đặc tính pháp lý rất đặc thù:

• Chủ sở hữu chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi giới hạn của số vốn điều lệ đã đăng ký.
• Có tư cách pháp nhân độc lập, tách bạch tài sản của chủ sở hữu cá nhân/tổ chức ra khỏi tài sản hoạt động của công ty.
• Không được quyền phát hành bất kỳ loại cổ phần nào, trừ khi tiến hành thủ tục chuyển đổi loại hình doanh nghiệp sang công ty nhiều thành viên.
• Được quyền phát hành trái phiếu theo quy định chung để giải quyết bài toán thiếu hụt vốn lưu động hoặc vốn đầu tư dài hạn.

Công ty cổ phần

Công ty cổ phần là loại hình doanh nghiệp có tính mở cao nhất, được thiết kế tối ưu cho việc huy động các nguồn vốn khổng lồ trong xã hội thông qua thị trường chứng khoán. Đây là cấu trúc bắt buộc nếu doanh nghiệp có định hướng niêm yết lên sàn giao dịch lớn.

Cấu trúc của một công ty cổ phần bao gồm các đặc điểm nền tảng sau:

• Vốn điều lệ của doanh nghiệp được chia nhỏ thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần; Giá trị mỗi cổ phần gọi là mệnh giá.
• Cổ đông có thể là tổ chức hoặc cá nhân; Số lượng cổ đông tối thiểu bắt buộc là 03 và hoàn toàn không giới hạn số lượng cổ đông tối đa.
• Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi giới hạn của số vốn đã thực góp.
• Cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng các cổ phần thuộc sở hữu của mình cho người khác, ngoại trừ các hạn chế đối với cổ đông sáng lập trong thời hạn 03 năm đầu hoặc các hạn chế quy định tại điều lệ.

Công ty cổ phần có tư cách pháp nhân độc lập và có đặc quyền tối cao trong việc phát hành cổ phần, trái phiếu cũng như các loại chứng khoán phái sinh khác để thu hút dòng tiền từ các nhà đầu tư đại chúng.

Công ty hợp danh

Công ty hợp danh là một loại hình doanh nghiệp mang đậm tính đối nhân, dựa trên sự tin tưởng tuyệt đối về nhân thân và năng lực chuyên môn giữa các thành viên hợp danh với nhau. Mô hình này thường xuất hiện ở các ngành nghề yêu cầu chứng chỉ hành nghề và trách nhiệm nghề nghiệp cao như luật sư, kiểm toán, kiến trúc.

Quy định pháp lý về cấu trúc thành viên và trách nhiệm tài sản của công ty hợp danh rất khắt khe:

• Phải có ít nhất 02 thành viên là chủ sở hữu chung của công ty, cùng nhau tiến hành kinh doanh dưới một tên chung (gọi là thành viên hợp danh). Ngoài ra có thể kết hợp thêm các thành viên góp vốn.
• Thành viên hợp danh bắt buộc phải là cá nhân và phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân của mình đối với các nghĩa vụ nợ của công ty.
• Thành viên góp vốn có thể là tổ chức hoặc cá nhân, chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn đã cam kết góp.

Dù có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp giấy phép, công ty hợp danh bị pháp luật nghiêm cấm tuyệt đối việc phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào ra thị trường.

Doanh nghiệp tư nhân

Doanh nghiệp tư nhân là mô hình kinh doanh đơn giản nhất do một cá nhân duy nhất làm chủ sở hữu và tự quản lý điều hành. Điểm đặc trưng lớn nhất của doanh nghiệp tư nhân là không có tư cách pháp nhân do tài sản của chủ doanh nghiệp không tách biệt độc lập với tài sản của doanh nghiệp.

Chính vì không có tư cách pháp nhân, chủ doanh nghiệp tư nhân phải tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản cá nhân và gia đình của mình đối với mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập duy nhất một doanh nghiệp tư nhân trên phạm vi toàn quốc.

Chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh cá thể hoặc thành viên hợp danh của công ty hợp danh khác. Đồng thời, doanh nghiệp tư nhân hoàn toàn không có quyền phát hành chứng khoán và không được quyền góp vốn thành lập hoặc mua phần vốn góp tại các công ty TNHH, công ty cổ phần khác.

Dịch vụ thành lập doanh nghiệp trọn gói tại Meta Law

Danh mục giải pháp pháp lý doanh nghiệp toàn diện

Việc tự mình thực hiện các thủ tục thành lập doanh nghiệp thường khiến các chủ đầu tư gặp nhiều khó khăn do sự phức tạp của các biểu mẫu pháp lý và sự thay đổi liên tục của các văn bản hướng dẫn. Thấu hiểu những rào cản đó, Công ty Luật TNHH Meta Law hân hạnh cung cấp gói giải pháp pháp lý toàn diện từ giai đoạn khởi nghiệp cho đến suốt quá trình vận hành kinh doanh.

Hệ thống dịch vụ chuyên sâu dành cho khối doanh nghiệp tại Meta Law bao gồm:

• Tư vấn và thực hiện thủ tục Thành lập Doanh nghiệp trọn gói, bàn giao giấy phép và con dấu tận nơi.
• Thay đổi Đăng ký kinh doanh (Thay đổi vốn điều lệ, đại diện pháp luật, ngành nghề kinh doanh, địa chỉ trụ sở).

Bên cạnh các thủ tục hành chính về đăng ký kinh doanh, Meta Law còn hỗ trợ mạnh mẽ doanh nghiệp trong các mảng quản trị rủi ro hợp đồng và bảo vệ lợi ích hợp pháp thông qua các dịch vụ:

• Dự thảo, rà soát và tham vấn chuyên sâu hệ thống hợp đồng thương mại, hợp đồng lao động, thỏa thuận bảo mật.
• Tư vấn Pháp lý Thường xuyên (Luật sư nội bộ) giải quyết các vướng mắc phát sinh trong vận hành hằng ngày.
• Đại diện ủy quyền và trực tiếp tham gia giải quyết các tranh chấp hợp đồng kinh tế tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.
• Tư vấn, thực hiện thủ tục cấp mới hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho dòng vốn FDI.
• Xin cấp các loại Giấy phép con (Giấy phép vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy, trung tâm ngoại ngữ) đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Tại sao khách hàng nên lựa chọn Meta Law

Meta Law tự hào là người bạn đồng hành tin cậy của hàng ngàn doanh nghiệp trên khắp cả nước. Chúng tôi sở hữu đội ngũ luật sư, chuyên gia pháp lý và chuyên viên tư vấn tài chính có trình độ chuyên môn cao, am hiểu sâu sắc thực tiễn quản lý nhà nước và tư duy kinh doanh của doanh nghiệp. Sự kết hợp giữa kiến thức luật học hàn lâm và kinh nghiệm thực chiến giúp chúng tôi đưa ra những giải pháp tối ưu nhất.

Đến với Meta Law, quý khách hàng sẽ được trải nghiệm phong cách làm việc chuyên nghiệp, minh bạch về chi phí và cam kết không phát sinh phụ phí ẩn. Chúng tôi luôn đặt lợi ích của khách hàng lên hàng đầu, giúp doanh nghiệp tiết kiệm tối đa thời gian, công sức và chi phí cơ hội, tạo bệ phóng vững chắc cho sự phát triển bền vững của thương hiệu.

Thông tin liên hệ chính thức của Công ty Luật TNHH Meta Law:

• Văn phòng làm việc trực tiếp: Tầng 5, số 137 Hoàng Quốc Việt, Phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội.
• Hòm thư điện tử hỗ trợ: tuvanmeta@gmail.com
• Trang thông tin chính thức: tuvandoanhnghiepmetalaw.vn
• Đường dây nóng hỗ trợ 24/7: 0869.898.809

Kết luận

Việc nghiên cứu và áp dụng đúng quy định tại khoản 10 điều 4 luật doanh nghiệp 2020 không chỉ là nghĩa vụ pháp lý của cá nhân, tổ chức khi bước chân vào thị trường mà còn là tấm lá chắn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính họ. Mỗi loại hình doanh nghiệp đều sở hữu những ưu điểm và hạn chế riêng biệt về nghĩa vụ tài sản, phương thức quản trị và khả năng huy động vốn. Việc lựa chọn sai mô hình ngay từ giai đoạn khởi nghiệp có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng về mặt quản lý nội bộ và gánh nặng nợ nần sau này. Do đó, việc tham vấn ý kiến chuyên môn từ các tổ chức hành nghề luật uy tín như Meta Law là giải pháp đầu tư thông minh, giúp các nhà quản trị an tâm tập trung vào mục tiêu sản xuất kinh doanh và bứt phá doanh thu.

Bạn đọc tham khảo thêm

• điều 12 luật doanh nghiệp 2020
• điều 47 luật doanh nghiệp 2020
• điều 207 luật doanh nghiệp 2020
• Điều 44 luật doanh nghiệp 2020
• Điều 7 luật doanh nghiệp 2020
• Điều 74 luật doanh nghiệp 2020